Вёскі Ляхавіцкага раёна. Галаўнінцы

Іншыя паўнатэкставыя базы даных краязнаўчага зместу >>>Вёскі Ляхавіцкага раёна

 

Галаўнінцы

 

Гарады і вёскі Беларусі: энцыкл. Т. 4, кн. 2: Брэсцкая вобласць.Кропка на карцеТапаніміка

ГАЛАЎНІНЦЫ — вёска ў Крывошынскім с/с, за 16 км на ПдЗ ад горада і чыг. ст. Ляхавічы на лініі Баранавічы— Лунінец. 191 гаспадарка, 549 жыхароў (2005).

У 1789 г. Галаўнінцы — вёска Нава­грудскага ваяв. ВКЛ, шляхецкае ўладанне. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Рас. імперыі, у Навагрудскім пав. Слонімскай, з 1797 г. Літоўскай, з 1801 г. Гродзенскай, з 1842 г. Мінскай губерняў. У 1870 г. вёска маёнтка Ліпніца (улас­насць Яганкоўскага), 83 рэвізскія душы. У 1897 г. ў Крывошынскай вол., 47 двароў, 298 жыхароў, хлебазапасны магазін. Побач з вёскай знаходзіўся аднайменны хутар (на зямлі памешчыка Яганкоўскага), 5 жыхароў. У 1909 г. ў вёсцы 62 два­ры, 472 жыхары. 3 1921г. вёска ў складзе Польшчы, у Крывошынскай гміне Баранавіцкага пав. Навагрудскага ваяв., 47 двароў, 267 жыхароў. 3 1939 г. ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ляхавіцкім р-не Баранавіцкай вобл. 3 12.10.1940 г. ў Крывошынскім с/с. 3 8.1.1954 г. ў Брэсцкай вобл. У 1940 г. 70 двароў, 350 жыхароў. У Вял. Айч. вайну з чэрв. 1941 г. да ліп. 1944 г.акупіравана ням.-фаш. захопнікамі. У 1949 г. ў вёс­цы створаны калгас імя Будзённага. 3 1951 г. вёска — цэнтр узбуйненага калга­са імя Будзённага (21.1.1958 г. перайме- наваны ў калгас «Новае жыццё»). У 1959 г. было 525, у 1970 г. 508 жыхароў. У 2002 г. 194 двары, 578 жыхароў, цэнтр калгаса «Новае жыццё» (аб’ядноўваў 6 вёсак). Працуюць магазін, аддз. сувязі, фельч.-акушэрскі пункт, школа-сад, б-ка, Дом культуры.

Галаунінцы // Гарады і вёскі Беларусі: энцыкл. Т. 4, кн. 2: Брэсцкая вобласць. – Мінск: БелЭН, 2007. – С. 263.

Ці будзе ў Галаўнінцаў новае жыццё?

На гэты раз у камандзіроўку карэспандэнтаў “ЛВ” паклікаў тэлефонны званок. У рэдакцыю патэлефанавала кандыдат філалагічных навук, дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта Лілія Хартановіч і запрасіла прыехаць у вёску Галаўнінцы — месца, дзе яна нарадзілася і вырасла, дзе жывуць яе бацькі, родныя, суседзі, землякі. Непакоіцца, што, калі не прыняць хуткія меры, то выратаваць мясцовую бібліятэку (фонд налічвае больш за 14 тысяч экзэмпляраў кніг, а таксама перыядычныя выданні) наўрад ці ўдасца. Памяшканне, у якім захоўваюцца друкаваныя выданні, куды, нягледзячы на камп’ютарны бум і электронныя кнігі, па-ранейшаму прыходзіць нямала чытачоў, знаходзіцца ў плачэўным стане. Як, дарэчы, і мясцовы сельскі Дом культуры, кантора ЗАТ “Белпрампрыбор”, фельчарска-акушэрскі пункт — усе яны пад адным дахам.

—З бібліятэкай у тутэйшых людзей многае звязана. З якім інтарэсам заўсёды спяшаліся сюды школьнікі! Я, ужо студэнткай філалагічнага факультэта БДУ, брала тут творы Бальзака, Шэкспіра, беларускіх паэтаў і пісьменнікаў. У вялікай ступені мая дысертацыя па тэме “Дзеяслоўная сінаніміка ў “Палескай хроніцы” Івана Мележа” напісана, абапіраючыся на 10-томнік пісьменніка, які ёсць у бібліятэцы. А чаго варта такое рэдкае выданне як “Пан Тадэвуш” Адама Міцкевіча — не кожная гарадская бібліятэка можа пахваліцца яго наяўнасцю. Мой старэйшы сын, прыязджаючы на летнія канікулы да бабулі і дзядулі, як гаворыцца, не вылазіць з бібліятэкі — перачытвае ўсё, — гаворыць Лілія Рыгораўна.

Вёска Галаўнінцы (зараз тут налічваецца 132 домаўладанні, жыве 496 чалавек, з якіх 353 — працаздольнага ўзросту), здавалася б, — звычайная кропка на карце Ляхавіцкага раёна. Напэўна, многія землякі памятаюць 80-90-я гады мінулага стагоддзя, калі Галаўнінцы грымелі на ўсё наваколле, а слава пра гарадское жыццё ў сельскай мясцовасці (сапраўдны аграгарадок, па-сённяшняму) разносілася далёка за межы Ляхавіччыны.

Росквіт Галаўнінцаў прыйшоўся на той час, калі старшынёй мясцовага калгаса “Новае жыццё” быў Віктар Ждановіч (кіраваў гаспадаркай з 1976 па 1998 год). Тады трапіць сюды на работу — ці то ў пачатковую школу ці дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт ці Дом культуры, магазін ці гаспадарку — было прэстыжна, перспектыўна і ганарова. У калгасе з пашанай ставіліся да працаўнікоў, клапаціліся не толькі пра пашырэнне вытворчасці, надоі і прывагі, умовы працы, заработную плату, але і пра быт вяскоўцаў, іх здароўе і вольны час. А ў якім захапленні былі і вяскоўцы, і госці ад алеі руж, што ўпрыгожвала цэнтральную вуліцу Галаўнінцаў — Інтэрнацыянальную.

 — Асабліва прыгожа гэта выглядала вечарам, калі ружы бачыліся ў святле начных ліхтароў. Між іншым, Віктар Ждановіч тады прывёз саджанцы руж не толькі для ўпрыгожвання вуліцы, але і для кожнага прысядзібнага ўчастка: усе жыхары вёскі маглі пахваліцца, што ў іх на клумбе каля дома расце ружовы куст, — дадае Лілія Хартановіч.

Нельга не ўзгадаць яшчэ адну тагачасную адметнасць Галаўнінцаў. І сёння, у ХХІ стагоддзі, гучыць нерастыражавана: у звычайнай вёсцы быў свой… іпадром. Сюды на конна-спартыўныя спаборніцтвы розных узроўняў, у тым ліку і рэспубліканскага, з’язджаліся вядомыя спартсмены (і замежныя таксама).
— Якія скачкі тут праходзілі! А коні былі элітныя, пародзістыя, прыгожыя. Віктар Іванавіч быў апантаны гэтай справай, сам ездзіў выбіраць коней, — успамінае Лілія Хартановіч і дадае: — Увогуле, спорт быў у цэнтры ўвагі. Амаль кожныя выхадныя праходзілі спаборніцтвы па футболе, а мясцовая футбольная дружына неаднойчы станавілася пераможцай раённага чэмпіянату на кубак раённай газеты “Будаўнік камунізму”.

Тут быў пабудаваны адзін з першых у раёне фізкультурна-аздараўленчых комплексаў, які раней ніколі не пуставаў. Цяпер пра яго нагадваюць толькі сцены з дзіркамі замест вокнаў (яшчэ адзін прыклад безгаспадарчасці і абыякавасці).
Не паспелі калісьці выкапаць штучнае азярцо каля ўезду ў вёску, як дзеці хуценька далі яму назву Кропелька — так называюць і цяпер. Летам тут ловяць рыбу, адпачываюць каля воднай прахалоды, а зімой з горкі катаюцца на лыжах і санках. Вяскоўцы ўспамінаюць, як на суботніку талакой саджалі парк. Хацелі, каб мясцовыя падлеткі і моладзь маглі паспрабаваць свае сілы і ў картынгу: была адведзена пляцоўка і зроблены навес. Ды і папулярны сярод дзяцей аздараўленчы лагер “Чайка” ўзведзены пераважна за сродкі “Новага жыцця”. Дарэчы, першым дырэктарам летніка быў Рыгор Хартановіч — бацька Ліліі  Рыгораўны.

Вытворчасць і працоўныя дасягненні — размова асаблівая. У “Новым жыцці” — адзіным у раёне — быў свой мясакансервавы завод (тут выпускалі надзвычай смачную і папулярную ў спажыўцоў тушонку). І сыравіна была свая.
Планавалася пабудаваць лазнева-пральны комплекс (як напамін пра гэта — катлаван, што захаваўся дагэтуль). Для працаўнікоў пачалі ўзводзіцца новыя шматкватэрнікі. Тыя недабудаваныя “каробкі”, дарэчы, стаяць і сёння…
У 1986 годзе новенькі, толькі ўведзены ў эксплуатацыю Дом культуры ўдала ўпісаўся ў цэнтральны пейзаж вёскі і быў сапраўдным палацам. Сюды заўсёды з задавальненнем спяшаліся вяскоўцы: малыя, маладыя, сталыя. Колькі сустрэч, агеньчыкаў, канцэртаў тут ладзілася! Якіх толькі экспанатаў ні было ў этнаграфічным музеі — ледзьве ўмяшчала немалая зала. Не шкадавалі мясцовыя жыхары, прыносілі сюды старадаўнія рэчы з сялянскага ўжытку, вышыванкі, саматканае адзенне, старыя фотаздымкі — не сумняваліся, што ўсё будзе захавана і беражліва перададзена наступным пакаленням. А мясцовы хор як выступаў! Ён быў жаданым госцем на многіх канцэртных пляцоўках.

Сёння разам з іншымі вытворчымі, спартыўнымі, сацыяльнымі аб’ектамі прыходзіць у заняпад і СДК, які знаходзіцца на балансе аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама. Не, мерапрыемстваў менш не праводзіцца, працуюць і гурткі “Чароўны клубок”, “Умелыя ручкі”, сольных спеваў, філіял Тухавіцкай музычнай школы — рабяты вучацца іграць на баяне. Дырэктар СДК Людміла Лешык стараецца, гавораць вяскоўцы. Але адных толькі старанняў і энтузіязму малавата. Згадзіцеся, мала радасці ісці адпачываць у культурнае месца, дзе падлога вось-вось праваліцца, сцены абсыплюцца, замест аконнага шкла — поліэтылен, дах цячэ, 28 гадоў без капітальнага рамонту…

— Нічога не хачу сказаць: кіраўніцтва “Белпрампрыбора” дапамагае фінансава ў правядзенні святаў, ушаноўваюцца і лепшыя працаўнікі, і ветэраны, — гаворыць Людміла Лешык.

Такога кшталту дапамога, безумоўна, патрэбна. Але патрабуюцца і больш значныя фінансавыя ўкладанні. Тым больш, што гэта дзеля тых жа працаўнікоў “Белпрампрыбора”, ветэранаў вытворчасці, сённяшніх хлопчыкаў і дзяўчынак, якія, магчыма, стаўшы дарослымі, захацелі б застацца ў роднай вёсцы жыць і працаваць. Але каб умовы тут былі належныя. Няма намеру кагосьці ставіць у прыклад ці выдзяляць. Але ж недалёка ад Галаўнінцаў — цяпер ужо аграгарадок Востраў і ЗТАА “БелДан”. Колькі ўсяго прадпрыемства зрабіла для вастраўчан: новыя дамы, дапамога ў падвядзенні прыроднага газу, рамонт спартыўнай залы ў сярэдняй школе, набыццё новай апаратуры для СДК і шмат чаго іншага. Наўрад ці ў “Белпрампрыборы” менш паважаюць сваіх працаўнікоў і землякоў, чым у “БелДане”. Але адной павагі мала, трэба і клопат, прычым рэальны на справе праяўляць.

І яшчэ пра тое, што кідаецца ў вочы. Большасць гаспадароў з Галаўнінцаў стараецца, каб вакол прысядзібных участкаў, у дварах было чыста і ўтульна, шмат кветак. А вось у цэнтры вуліцы Інтэрнацыянальнай, дзе калісьці цвілі ружы і біў фантан, уладарыць пустазелле. Тут пытанне да Крывошынскага сельвыканкама. А яшчэ неяк зусім не па-гаспадарску выглядаюць выбоіны на пешаходных дарожках усё ў тым жа цэнтры вёскі на вуліцы Інтэрнацыянальнай.

— Баліць душа, калі бачыш такое. Цвёрда ведаю, што мае землякі заслугоўваюць жыць і працаваць у больш спрыяльных і зручных умовах. Яны гатовы працаваць на добраўпарадкаванні, але ім трэба дапамагчы, падтрымаць, арганізаваць, — усхвалявана разважае Лілія Хартановіч.

«Новае жыццё» даўно стала ЗАТ «Белпрампрыбор», але так хочацца, каб жыццё ў Галаўнінцах было ўсё ж новым.

Галіна КАНЬКО.

Канько, Г. Ці будзе ў Галаўнінцаў новае жыццё? / Галіна Канько // Ляхавіцкі веснік. – 2014. – 23 жніуня. – С. 3.

Галаўнінцы. Па расказах старажылаў на месцы вёскі некалі стаяў велізарны лес. Жыхары выпальвалі яго і апрацоўвалі невялічкія зямельныя надзелы.

Існуе паданне, што ў той час жыў у гэтых мясцінах вельмі жорсткі пан. Нават за малую правіннасць караў ён сваіх прыгонных смерцю. Доўга цярпелі яго здзекі сяляне, а калі жыццё стала зусім нязносным, распачалі паўстанне. Кіравала паўстаннем дзяўчына з народу. Звалі яе Ніна. Паўстанцаў пачалі называць “нінцамі”, утварыўшы гэтую мянушку ад імя той дзяўчыны. Паўстанне ў хуткім часе было падаўлена. Панскія стражнікі ўсім “нінцам”, трапіўшым у іх рукі, і самой Ніне адсеклі галовы. Адсечаныя галовы пакідалі ў раку. Магчыма ў памяць пра гэта і далі вёсцы назву Галаўнінцы.

Головнинцы. Название, производное от фамилий Головня. Головнин. Головень.

 

Легенды і паданні Ляхавіцкага краю: гісторыка-краязнаўчы зборнік/ укладанне і літаратурная апрацоўка С.В. Чарановіча. – Баранавічы: РУПП “Баранавіцкая ўзбуйненая друкарня”. 2004. – 96 с.

Жучкевич, В.А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. – Мн., 1974. – 448 с.

Поделиться в социальных сетях:

Comments are closed